nieuws

In 'Vijf vragen aan' willen wij jou laten kennismaken met onze gastsprekers. Wat beweegt hen om hun verhaal te delen en wat zijn hun obstakels en bijzondere momenten die zij tegenkomen?


Robert vertelt het verhaal van zijn ouders en begeleidt zichzelf op de viool van zijn vader. Ook leest hij fragmenten voor uit het dagboek van zijn moeder. Zijn Joodse ouders spraken regelmatig over hun ervaringen in de oorlog. Het treintransport van zijn vader van Bergen-Belsen naar Tröbitz bleef niet onbesproken. Ondanks alles wat hij in de oorlog heeft meegemaakt, is de liefde voor treinen altijd gebleven en heeft hij zijn passie doorgegeven aan Robert. Voor veel Joden hebben treinen na de oorlog iets negatiefs gekregen, maar niet voor hem. Hij is trots dat zijn jongensdroom is uitgekomen en treinmachinist is geworden.


Waarom wil jij jouw verhaal delen?

Ik vind het belangrijk om het verhaal van mijn ouders door te geven aan volgende generaties. Oorlogsverhalen die nooit eerder in de openbaarheid zijn gebracht. Het intense verdriet dat ik altijd bij mijn ouders heb gezien, zit nu in mij. Het is ook voelbaar tijdens mijn gastles, dat maakt het niet alleen moeilijk maar ook erg persoonlijk. Wat mijn ouders hebben meegemaakt, laat zien waar antisemitisme en discriminatie toe kunnen leiden. Ook nu nog.


Het intense verdriet van mijn ouders zit nu in mij

Wat is voor jou de grootste uitdaging als gastspreker?

Over het algemeen hebben leerlingen een korte spanningsboog en het is een uitdaging om hun aandacht van A tot Z vast te houden. Door mijn vioolspel krijgt het verhaal een extra dimensie en lijkt het of de leerlingen onderdeel zijn van een soort film. Overigens praat ik niet alleen over het verleden, maar tijdens het nagesprek probeer ik het verhaal juist ook naar hun belevingswereld te halen. En dan wordt duidelijk welk gedrag je zelf vertoond, wat uitsluiting voor jou kan betekenen.


Welke ervaring als gastspreker zal jou altijd bijblijven?

Voor iedereen komt een verhaal over de oorlog anders binnen. Sommige kinderen kunnen zich er maar weinig bij voorstellen, omdat het een ver-van-hun-bed-show is. Een tijdje geleden zei een jongetje na afloop van mijn gastles dat het hem weinig deed. Hij voelde er niets bij. Ik probeerde het verhaal daarom dichterbij te halen. Het jongetje droeg een rood brilletje. "Stel je voor," zei ik, "dat alle mensen met een rode bril opeens zonder reden worden opgepakt en uiteindelijk worden vermoord." Ik hoefde het niet te vragen, ik zag het al: hij begreep het.


Door mijn vioolspel lijkt het alsof de kinderen onderdeel zijn van een soort film

Wat heb je over jezelf geleerd tijdens het traject bij NA DE OORLOG?

Na afloop van mijn verhaal krijg ik wel eens de opmerking dat ik goed met mijn emoties overweg kan gaan. Als gastspreker heb ik geleerd dat het belangrijk is om zelfverzekerd voor de groep te staan, maar dat betekent niet dat ik er zonder emoties sta. Natuurlijk wordt het mij soms te veel, maar dat mag ook.


Wat is het mooiste advies dat jij ooit hebt gekregen?

Mijn ouders zijn er niet meer, maar ik breng ze weer een beetje tot leven door hun verhaal door te vertellen. Uit de narigheid van wat mijn ouders hebben meegemaakt, probeer ik ook iets positiefs te halen en dat geef ik graag mee aan de groep die ik voor me heb.


De eerste live online gastlessen die gegeven worden door drie gastsprekers van NA DE OORLOG zijn een succes. De lessen werden vorige week gegeven aan leerlingen van basisschool De Biezen in Hoogland en de Lorentzschool in Leiden en werden goed ontvangen. Door middel van een live verbinding met de klas vertelt de gastspreker, behorend tot de naoorlogse generatie, vaak een persoonlijk en aangrijpend verhaal.


De verbeelding wordt getriggerd door de afwisseling van film, live vertellen, foto's en authentieke documenten, afgewisseld met (video)chat. De gastlessen worden in deze vorm gegeven naar aanleiding van het coronavirus en de tijdelijke sluiting van scholen. Mario van der Mee, coördinator bovenbouw van de Lorentzschool, was zeer positief: "Het verhaal en de emotie komen binnen bij de leerlingen. Wij gaan hier zeker mee door na de meivakantie." Diverse ouders waren ook enthousiast over de online lessen. Een ouder van een leerling van basisschool De Biezen gaf aan: "Mijn dochter vond de gastles geweldig interessant." Het Fonds 1818 heeft een financiële bijdrage geleverd om deze online gastlessen mogelijk te maken.

In 'Vijf vragen aan' willen wij jou laten kennismaken met onze gastsprekers. Wat beweegt hen om hun verhaal te delen en wat zijn hun obstakels en bijzondere momenten die zij tegenkomen?


David vertelt het verhaal van zijn moeder, de nu 96-jarige Betty. Zij was toen de oorlog uitbrak kleuterbegeleidster in de crèche tegenover de Hollandsche Schouwburg en werd benaderd mee te helpen in het verzet, als Joods meisje. Betty heeft zoveel mogelijk kinderen en baby's helpen ontsnappen uit de Hollandsche Schouwburg, maar moest ook keuzes maken. Ze kon niet iedereen redden. Na de oorlog vond ze het moeilijk erover te praten. Totdat de film Süskind in première ging. Dat triggerde haar om het echte verhaal te vertellen, wat resulteerde in een biografie over haar. David deelt nu het verhaal van zijn moeder als gastspreker bij NA DE OORLOG.


Waarom wil jij jouw verhaal delen?

Ik ben zelf langs de zijlijn betrokken geweest bij het maken van de biografie over mijn moeder. Het verhaal is een stukje van de geschiedenis dat niet breed is uitgelicht. Ik wil de kinderen die ik voor mij heb, bewust en bedachtzaam maken van het feit dat het allemaal niet zo ver weg is als het lijkt. En hoe voorkomen we dat iets soortgelijks nog eens gebeurt?


De politie is er toch juist om iedereen te beschermen?

Wat is voor jou de grootste uitdaging als gastspreker?

Een regelmatig gestelde vraag die ik in de klas krijg is: waarom deed de politie niets voor de Joden? Het ongeloof spat er vaak vanaf. De politie is er toch juist om iedereen te beschermen? Het is aan mij als gastspreker de taak om daar zo goed mogelijk antwoord op te geven en te proberen situaties uit het verleden naar het nu te halen. Het is heel makkelijk om een verhaal te vertellen, maar hoe maak ik nu die verbinding met hun belevingswereld? Daar gaat het om.


Welke ervaring als gastspreker zal jou altijd bijblijven?

Na mijn verhaal volgt altijd direct een nagesprek met de groep en zijn leerlingen vrij om vragen te stellen. Een meisje stak haar vinger eens op en vroeg: "Leeft uw moeder nog?" Toen ik daarop bevestigend antwoordde vroeg ze of ze een tekening mocht maken voor haar. Uiteindelijk heeft de hele klas dat gedaan en vertrok ik met een stapel brieven en tekeningen. Dat is hartverwarmend.


Mijn moeder had een continue angst om ons kwijt te raken

Wat heb je over jezelf geleerd tijdens het traject bij NA DE OORLOG?

Ik kan tegenwoordig veel beter duiden waarom dingen er vroeger in mijn gezinssituatie op een bepaalde manier aan toe gingen. Nu ik het hele verhaal van mijn moeder ken, heb ik daar meer begrip voor. Mijn moeder had vanaf onze geboorte een continue angst om ons kwijt te raken. Dat was voor mij en mijn broers en zus vaak best moeilijk. Er werd niet gesproken over de oorlog en dat maakte het extra moeilijk om te begrijpen.


Wat is het mooiste advies dat jij ooit hebt gekregen?

Van dit alles neem ik mee dat je niet te veel moet denken in zwart-wit. Er zijn zoveel grijze gebieden daartussenin. Ik probeer genuanceerd te zijn over hoe ik over mensen denk; ze niet direct in een hokje te plaatsen.

Nieuwsbrief

© 2019 NA DE OORLOG