nieuws

In 'Vijf vragen aan' willen wij jou laten kennismaken met onze gastsprekers. Wat beweegt hen om hun verhaal te delen en wat zijn hun obstakels en bijzondere momenten die zij tegenkomen?


Judith vertelt als gastspreker het verhaal van haar vader en hoe het hem als 13-jarige Joodse jongen gelukt is om de Tweede Wereldoorlog te overleven. Haar vader vond het moeilijk om over de oorlog te praten en heeft zijn belevenissen uiteindelijk voor haar opgeschreven. En nu, bijna 25 jaar later, vertelt Judith zijn verhaal als gastspreker bij NA DE OORLOG.






Waarom wil jij jouw verhaal delen?

Het is niet vanzelfsprekend dat we in vrijheid leven. Voor veel kinderen wel, maar ik kom ook steeds vaker in klassen waar vluchtelingenkinderen zitten. Ik wil juist dit verhaal delen, omdat uitsluiting en discriminatie nog steeds voorkomen en ik denk dat het goed is om het gesprek daarover niet uit de weg te gaan.


Ik moest wennen aan de directe vragen; of ik het leuk vind om Joods te zijn

Wat is voor jou de grootste uitdaging als gastspreker?

Ik zit momenteel op ongeveer 25 gastlessen, maar elke keer is het weer spannend. Het is altijd de vraag of mijn verhaal wel aankomt bij de groep die ik voor me heb. In het begin moest ik vooral wennen aan de directe vragen die kinderen mij stellen. Dingen over de oorlog waar zij nieuwsgierig naar zijn, maar ook persoonlijker: of ik het bijvoorbeeld leuk vind om Joods te zijn.


Welke ervaring als gastspreker zal jou altijd bijblijven?

Mijn vader was dertien jaar ten tijde van de oorlog. Bijna dezelfde leeftijd als veel van de kinderen in de klassen waar ik kom. Wellicht haalt dat gegeven het verhaal een stukje dichter bij hun belevingswereld. Ik weet nog goed dat ik een gastles gaf op een school in Spijkenisse, waar -bleek later- een jongen zat die gevlucht was uit Syrië. In het nagesprek, na afloop van de gastles, begon hij in foutloos Nederlands zijn verhaal te vertellen.

Iedereen in het lokaal was muisstil en werd meegezogen in zijn verhaal, dat begon in Aleppo en via een vluchtelingenkamp in Turkije leidde naar Nederland, Spijkenisse. Hij was niet te stoppen. Dat deel je alleen als je je veilig voelt. Ik vind het geweldig als een docent zo een sfeer in de klas kan creëren en ik vond het mooi om daar getuige van te zijn. Want als gastspreker doe je dat niet alleen. De docent heeft hier ook een heel groot aandeel in.


De wereld is zo leuk, waarom zou ik mij verstoppen?

Wat heb je over jezelf geleerd tijdens het traject bij NA DE OORLOG?

De eerste keren dat ik mijn vertelling deed, vond ik erg lastig. Ook omdat er vroeger thuis nooit over gesproken is. Het is nog steeds een erg emotioneel verhaal, maar ik merk dat ik iets meer afstand kan nemen.


Wat is het mooiste advies dat jij ooit hebt gekregen?

Ik kom uit een nest waar verstoppen normaal was en er wantrouwend naar de buitenwereld werd gekeken. Er kwamen niet veel mensen over de vloer. In tegenstelling tot mijn ouders, sta ik meer open voor de buitenwereld. Ik durf mij meer sociaal en nieuwsgierig op te stellen en ben dol op mensen om mij heen. Misschien heb ik die drang indirect van mijn ouders meegekregen. De wereld is zo leuk, waarom zou ik mij verstoppen?

In 'Vijf vragen aan' willen wij jou laten kennismaken met onze gastsprekers. Wat beweegt hen om hun verhaal te delen en wat zijn hun obstakels en bijzondere momenten die zij tegenkomen?


In 2016 werd er een film gemaakt over de oorlogsmisdadiger Riphagen en Simone weet nog hoe zij zich beledigd voelde bij het lezen van deze aankondiging. "Waarom wordt er een film gemaakt over de man die de dood van mijn oom op zijn geweten heeft?" Vorig jaar vond ze dat de tijd rijp was om het andere verhaal te vertellen. Simon Bacharach, haar oom, was een geliefd bloemenkoopman op het Rembrandtplein in Amsterdam. Simone vertelt zijn verhaal als gastspreker bij NA DE OORLOG.



Waarom wil jij jouw verhaal delen?

De Tweede Wereldoorlog is uiteraard een belangrijk deel van onze geschiedenis en moet niet vergeten worden. Ik zie mezelf als een soort hulpmiddel bij de geschiedenislessen. Ik heb het idee dat het verhaal dat ik vertel, veel meer aankomt dan enkel een lesje uit een boek. De kinderen zitten altijd ademloos te luisteren. Althans, tot het moment dat het nagesprek begint. Ik put enorm veel voldoening uit deze gesprekken. Ik probeer dan ook de nadruk te leggen op het belang van met elkaar praten, ongeacht afkomst of religie.


Ik doe voorzichtig met hen en zij doen voorzichtig met mij

Wat is voor jou de grootste uitdaging als gastspreker?

Een grote uitdaging voor mezelf is om mij niet helemaal te verliezen in het verleden. Ik zie dat om mij heen soms gebeuren en dat is iets waar ik mezelf voor wil beschermen. Ik wil niet alleen maar met de oorlog bezig zijn, maar vooral met het heden en de toekomst.


Welke ervaring als gastspreker zal jou altijd bijblijven?

Als gastspreker ben ik naar zeer diverse klassen geweest: hele kleine dorpsscholen, maar ook overvolle klassen in grote steden. Witte scholen, gemixte nationaliteiten, Christelijke scholen, openbare scholen, het maakt uiteindelijk niet uit. Ze zitten stuk voor stuk heel puur en onbevooroordeeld te luisteren naar mijn verhaal, ongeacht hun achtergrond.

De sfeer van vertrouwen in de klas tijdens de nagesprekken vind ik erg bijzonder. Vaak zijn de leerlingen heel empathisch naar mij toe. Er komt regelmatig een kind na afloop van de les naar mij toe om te vragen of het niet te zwaar is voor mij om dit allemaal te vertellen. Dat vind ik mooi. Ik doe voorzichtig met hen en zij doen voorzichtig met mij.


Vroeger werd het beestje nooit bij zijn naam genoemd

Wat heb je over jezelf geleerd tijdens het traject bij NA DE OORLOG?

Tegenwoordig kan ik wat er gebeurd is in de oorlog veel beter onder woorden brengen. Vroeger werd het beestje nooit bij zijn naam genoemd. Er werd meestal door mijn ouders gezegd dat "iemand niet meer was teruggekomen". Nu zeg ik waar het op staat en benoem ik wat er in zo'n geval meestal gebeurd is: vergast in de gaskamers.


Wat is het mooiste advies dat jij ooit hebt gekregen?

Mijn ouders zeiden altijd: "Kind, sta erboven". Mensen hebben weleens een slechte dag, zijn met het verkeerde been uit bed gestapt en zeggen dan dingen die ze niet menen. Het is beter om dat maar gauw van je af te laten glijden. Het ene oor in en het andere oor uit. Het is makkelijker als je zo in het leven staat en niet op elke slak zout legt.

In 'Vijf vragen aan' willen wij jou laten kennismaken met onze gastsprekers. Wat beweegt hen om hun verhaal te delen en wat zijn hun obstakels en bijzondere momenten die zij tegenkomen?


Als zoon van een overlevende uit Auschwitz, was Erwin benieuwd naar zijn moeders persoonlijke verhaal. Niet alleen naar haar belevenissen in blok 10 in Auschwitz, waar medische experimenten werden uitgevoerd, maar ook naar voor de oorlog en hoe ze uiteindelijk weer haar leven heeft opgebouwd. Door middel van foto's "uit de oude doos" vertelde zijn moeder gedurende twee jaar haar verhaal. Erwin wil dat verhaal graag doorvertellen als gastspreker bij NA DE OORLOG.



Waarom wil jij jouw verhaal delen?

Ik denk niet alleen dat mijn verhaal relevant is voor joodse kinderen, maar juist ook voor bijvoorbeeld christelijke of islamitische leerlingen. Ik hoor wel eens geluiden uit hoeken van de Nederlandse samenleving dat de Holocaust nooit heeft plaatsgevonden. Deze mensen wil ik laten zien hoe de Holocaust voor mijn familie was en vooral dat we met z’n allen moeten voorkomen dat iets soortgelijks ooit nog eens gebeurt. Ik zie het als een opdracht voor mezelf om in te haken op de tijdgeest van nu, waarin sommigen anti-vluchteling en anti-buitenlander zijn, om geen herhaling van het verleden te laten plaatsvinden. Uiteraard kan ik dat niet in mijn eentje, maar ik kan wel mijn verhaal vertellen.


De kinderen zaten muisstil naar mijn verhaal te luisteren

Wat is voor jou de grootste uitdaging als gastspreker?

Ik zit inmiddels rond de 35 gastlessen en ik probeer elke keer weer mijn verhaal zo goed mogelijk te laten overkomen. Het is een zwaar en emotioneel verhaal, maar wel een verhaal dat verteld moet worden. Ik probeer ook een stukje geschiedenis over te brengen en bespreek dingen als de Kristallnacht en de Februaristaking. Er kwam ooit een leerling na de gastles naar mij toe en zei: ‘U huilde tijdens het vertellen, dus het is echt gebeurd. Ik vind het zo erg.’ Voor mij is het iedere keer weer een uitdaging om mijn emoties te onderdrukken en soms lukt dat niet helemaal.


Welke ervaring als gastspreker zal jou altijd bijblijven?

Dat zijn eigenlijk twee ervaringen. Een bijzonder moment was op een islamitische school in Amersfoort waar de kinderen muisstil naar mijn verhaal luisterden. Een week na mijn gastles kreeg ik een dikke envelop op mijn deurmat met allerlei tekeningen en lieve brieven van deze leerlingen. Ze bedankten mij daarin voor het zo open vertellen van mijn familieverhaal. Ja, daar doe ik het allemaal voor.

Een andere mooie ervaring was op een school in Helmond waar ik vertelde over Auschwitz, waarop zij vertelden dat zij over een paar weken op studiereis daarheen zouden gaan. Een joodse traditie is om een steentje te leggen, wanneer iemand is overleden. Na afloop van hun studiereis kreeg ik foto’s opgestuurd van de leerlingen die in Auschwitz steentjes hadden neergelegd voor de overledenen.


Bijna alle familielijnen houden op in 1943; dat is confronterend

Wat heb je over jezelf geleerd tijdens het traject bij NA DE OORLOG?

Ik vind het ontzettend bijzonder dat zo’n groep leerlingen naar Auschwitz gaat en naar aanleiding van mijn verhaal daar steentjes neerlegt. Na de verhalen van mijn moeder weet ik dat ik nooit een bezoek zal afleggen aan een concentratiekamp. Ik denk dat ik maanden zou nodig hebben om daarvan bij te komen. Ik draag mijn steentje graag bij op andere manieren, waaronder als gastspreker.


Wat is het mooiste advies dat jij ooit hebt gekregen?

Een tijd geleden heb ik geprobeerd mijn familiestamboom in kaart te brengen. Bijna alle familielijnen houden op in 1943 en dat is wel erg confronterend. Toch geeft mij dat juist extra kracht om door te gaan en trots te zijn dat ik mijn familieverhaal kan vertellen aan anderen. Ik ben trots op mijn joodse afkomst en schaam mij daar niet voor.

Nieuwsbrief

  • icoon_youtube wit
  • icoon_twitter wit
  • icoon_facebook wit
  • icoon_linkedin wit

NA DE OORLOG      info@nadeoorlog.nl   Tel: 085-2500281 / 06-39762378 

Bestuur

Voorzitter: S. Voogt

Penningmeester: I. Vijzelman

Secretaris: J. Vincent

Raadgevers:

J. Cohen

© 2020 NA DE OORLOG