Mijn vader Albert Joachimsthal, die als kind samen met zijn ouders in het concentratiekamp Bergen Belsen zat, leerde mij dat ik niet te snel mensen 'goed' of 'fout' moet noemen. In een oorlog leven mensen onder extreme, levensbedreigende omstandigheden en nemen ze beslissingen die je alleen maar kunt begrijpen als je hun hele verhaal kent.

Bij mijn oma Steppy thuis hing een foto aan de muur van een jongeman. Dat was mijn opa Sal Joachimsthal. Sal was de laatste directeur van het familiebedrijf Joachimsthal: een boekhandel, uitgeverij en drukkerij die 120 jaar lang gevestigd was in het hart van de Jodenbuurt, totdat de Tweede Wereldoorlog kwam en alles te gronde ging...

In de oorlog werd mijn opa Sal door de nazi's gedwongen Het Joodsche Weekblad te drukken. Als Sal zou weigeren dan zouden hij, zijn familie en ruim 60 man personeel afgevoerd worden naar 'het Oosten'. Sal had aan het begin van de oorlog de mogelijkheid aangeboden gekregen om samen met Steppy en hun zoontje Albert te vluchten naar Engeland, maar dit had aanbod hij afgeslagen. Hij wilde zijn personeel en hun gezinnen niet in de steek laten.

Op 29 september 1943 werd er uiteindelijk ook bij Sal, Steppy en kleine Albert op de deur gebonkt en geschreeuwd: 'mitkommen'! Ze werden naar Westerbork gedeporteerd, waar Albert doodziek werd. Vijf maanden later werden mijn grootouders en mijn vader Albert gedeporteerd naar concentratiekamp Bergen-Belsen. Daar maakte Albert als 6-jarig kind extreme dingen mee, waar hij op een bijzondere manier mee omging.
Vlak voor de bevrijding van Bergen-Belsen overleed mijn opa Sal. Steppy en Albert maakten die bevrijding ook niet mee, zij zaten toen in een van de laatste transporten naar Theresienstadt. Na drie weken werden zij alsnog bevrijd in het dorpje Tröbitz in Duitsland.
Mijn vader Albert en mijn oma Steppy overleefden de Holocaust ternauwernood, en kregen na de oorlog soms te maken met onterechte beschuldigingen aan het adres van mijn opa Sal, omdat hij het Joodsche Weekblad had gedrukt. Mijn opa kon zichzelf niet meer verdedigen. Dat werd de taak van mijn vader Albert en nu ook van mij.

Dit verhaal is mede mogelijk gemaakt door Emanuel Snatager Foundation, Stichting van Baaren, K.F. Hein Fonds het Ministerie van OC&W, VSBfonds en het Vfonds. Met dank aan de LJG Amsterdam.